Partie i grupy, które nie kontrolują rządu, tworzą opozycję. W systemach demokratycznych opozycja analizuje większość, proponuje alternatywy i przygotowuje się do przejęcia władzy, jeśli tak zdecydują wyborcy.

Zinstytucjonalizowana opozycja jest cechą charakterystyczną demokracji liberalnej. Partie opozycyjne otrzymują prawa proceduralne, finansowanie i dostęp do mediów, które pozwalają im konkurować uczciwie. W systemach autorytarnych autentyczna opozycja jest nękana, werbowana lub zakazywana, pozostawiając jedynie nominalnych lub uznanych krytyków.

Skuteczna opozycja równoważy konfrontację z odpowiedzialnością. Czysta obstrukcja może zrazić wyborców; nadmierna współpraca może zatrzeć różnice. Gabinety cieni, komisje specjalne i kampanie społeczne to standardowe narzędzia. Kondycję demokracji można ocenić po części na podstawie tego, czy opozycja potrafi krytykować bez lęku i czy ma realną drogę do władzy.

• Siły polityczne, które obecnie nie sprawują władzy
• Kontroluje rząd i proponuje alternatywy
• Chronieni w demokracjach, ograniczeni w autokracjach
• Przygotowuje się na ewentualną przyszłą zmianę rządu