Placebo to obojętna substancja lub lek podawany tak, jakby był aktywny. Ewentualny korzystny efekt przypisuje się oczekiwaniom pacjenta i kontekstowi leczenia, a nie konkretnemu działaniu farmakologicznemu lub fizjologicznemu samej substancji.

Efekt placebo jest dobrze udokumentowany w przypadku bólu, depresji i niektórych innych schorzeń. Rytuały opieki medycznej – biały fartuch, uspokajające wyjaśnienia, sam akt zażycia tabletki – mogą same w sobie wywołać mierzalne zmiany w aktywności mózgu i zgłaszanych objawach. W badaniach kontrolowanych z podwójnie ślepą próbą wykorzystuje się placebo, aby oddzielić te efekty oczekiwania od konkretnych efektów badanego leczenia.

Reakcja placebo nie jest „urojona”. Obejmuje ona rzeczywiste procesy neurobiologiczne, w tym uwalnianie endogennych opioidów w badaniach nad bólem. Etyczne stosowanie placebo w badaniach wymaga świadomej zgody; w praktyce klinicznej celem jest osiągnięcie korzystnego efektu oczekiwania przy jednoczesnym zapewnieniu skutecznego, specyficznego leczenia.

Kiedy wiara i terapia przynoszą poprawę same w sobie, działa efekt placebo.