Ból jest sygnałem, a środki przeciwbólowe go łagodzą. Termin ten obejmuje szeroką gamę leków, od acetaminofenu kupowanego na stacji benzynowej po morfinę podawaną na sali operacyjnej. Ich wspólną cechą jest zdolność do zmniejszania odczuwania bólu bez konieczności utraty przytomności, co odróżnia je od środków znieczulających.

Główne grupy leków działają na różne sposoby. Niesteroidowe leki przeciwzapalne, takie jak ibuprofen, blokują enzymy COX-1 i COX-2, zmniejszając poziom prostaglandyn, które uwrażliwiają zakończenia nerwowe. Paracetamol działa ośrodkowo, choć jego dokładny mechanizm wciąż pozostaje przedmiotem dyskusji. Opioidy wiążą się z receptorami μ w mózgu i rdzeniu kręgowym, zmieniając sposób odczuwania bólu i jego nasilenie. Każda grupa leków niesie ze sobą inne ryzyko: krwawienie z przewodu pokarmowego w przypadku NLPZ, toksyczne działanie na wątrobę w przypadku przedawkowania paracetamolu, depresja oddechowa i uzależnienie od opioidów.

Wybór spośród nich jest ćwiczeniem praktycznym:

• Łagodny ból. Paracetamol lub niesteroidowy lek przeciwzapalny często są stosowane samodzielnie.
• Ból zapalny. NLPZ mają przewagę nad acetaminofenem.
• Silny lub pooperacyjny ból. Opioidy, zwykle krótkotrwałe i w najmniejszej skutecznej dawce.
• Ból neuropatyczny. Leki przeciwdrgawkowe i przeciwdepresyjne często działają skuteczniej niż klasyczne środki przeciwbólowe.

Opublikowana w 1986 r. przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) trzystopniowa drabina leczenia bólu nowotworowego nadal stanowi podstawę wielu planów leczenia.