Wspólnoty polityczne czasami wyrywają się spod władzy zewnętrznej. Niepodległość to stan państwa lub narodu, który nie podlega suwerenności innego mocarstwa. Zazwyczaj jest ona formalizowana poprzez deklarację, traktat lub uznanie międzynarodowe.

Ruchy niepodległościowe czerpały z różnorodnych ideologii – liberalnej, nacjonalistycznej, socjalistycznej – i stosowały negocjacje, pokojową presję oraz walkę zbrojną. XX wiek był świadkiem fali niepodległości, gdy rozpadały się europejskie imperia. Nowe państwa stanęły wówczas przed zadaniem budowania instytucji i definiowania obywatelstwa.

Niepodległość prawna nie oznacza automatycznie autonomii gospodarczej ani spójności wewnętrznej. Historycy badają zarówno moment przekazania władzy, jak i dłuższe procesy, które go poprzedzały i następowały po nim. Obchody niepodległości często stają się centralnym elementem rytuałów tożsamości narodowej.

• Wolność od zewnętrznej kontroli politycznej
• Sformalizowane poprzez deklarację lub uznanie
• Osiągnięto poprzez zróżnicowane strategie
• Następnie wyzwania związane z budowaniem państwa