Bildungsroman to powieść, która śledzi moralne, psychologiczne i społeczne kształtowanie się młodego bohatera od dzieciństwa lub okresu dojrzewania do dorosłości. Niemiecki termin oznacza „powieść o kształtowaniu”.

Klasyczny schemat podąża za edukacją bohatera poprzez doświadczenie – często podróż z dala od domu, spotkania z mentorami i kusicielami, popełnianie błędów i ostateczna integracja ze społeczeństwem lub świadome jego odrzucenie. Goethe w „Uczniostwie Wilhelma Meistra” ustanowił ten typ; „Wielkie nadzieje” Dickensa, „Portret artysty z czasów młodości” Joyce’a i wiele późniejszych powieści o dojrzewaniu stanowią jego adaptację. Nacisk kładziony jest na rozwój wewnętrzny w takim samym stopniu, jak na wydarzenia zewnętrzne.

Nie każda opowieść o dorastaniu to bildungsroman. Gatunek ten implikuje znaczący wątek samopoznania i ostateczną pozycję – choćby tymczasową – z której można zrozumieć wcześniejsze życie. Współczesne wersje mogą kwestionować samą możliwość spójnego samokształtowania, ale wciąż pozostają w zgodzie z założeniem, że młodość to okres decydującego kształtowania.

Kiedy głównym wątkiem powieści jest to, jak młody człowiek staje się dorosłym, wpisuje się ona w tradycję bildungsroman.