Een bildungsroman is een roman die de morele, psychologische en sociale ontwikkeling van een jonge protagonist volgt, van kindertijd of adolescentie tot volwassenheid. De Duitse term betekent "vormingsroman".

Het klassieke patroon volgt de vorming van de held door ervaringen – vaak een reis weg van huis, ontmoetingen met mentoren en verleiders, fouten en uiteindelijke integratie in de maatschappij of een bewuste afwijzing ervan. Goethes Wilhelm Meisters Leerlingschap vestigde dit type; Dickens' Great Expectations, Joyces Een Portret van de Kunstenaar als Jonge Man en vele latere coming-of-age romans nemen het over. De focus blijft evenzeer op innerlijke ontwikkeling als op externe gebeurtenissen.

Niet elk verhaal over opgroeien is een bildungsroman. Het genre impliceert een betekenisvolle ontwikkeling van zelfontdekking en een uiteindelijke positie – hoe voorlopig ook – van waaruit het eerdere leven kan worden begrepen. Hedendaagse versies stellen wellicht de mogelijkheid van een coherente zelfvorming ter discussie, maar ze gaan nog steeds uit van de verwachting dat de jeugd een periode van beslissende vorming is.

Wanneer de centrale thematiek van een roman draait om hoe een jongere de volwassene wordt die hij of zij is, behoort deze tot de traditie van de bildungsroman.