Dwóch podejrzanych jest przesłuchiwanych oddzielnie. Każdy może przyznać się do winy lub milczeć. Jeśli obaj będą milczeć, dostaną łagodny wyrok. Jeśli jeden przyzna się do winy, a drugi nie, spowiednik wyjdzie na wolność, a drugi otrzyma surowy wyrok. Jeśli obaj się przyznają, obaj otrzymają wyroki umiarkowane. To dylemat więźnia, najsłynniejszy problem teorii gier, który ukazuje podstawową prawdę: racjonalne wybory jednostki mogą prowadzić do złych skutków zbiorowych.

Teoria gier bada interakcje strategiczne, czyli sytuacje, w których wypłata każdej osoby zależy od działań innych. Została opracowana przez Johna von Neumanna i Oskara Morgensterna w latach 40. XX wieku, a następnie rozwinięta przez Johna Nasha, którego koncepcja równowagi została uhonorowana Nagrodą Nobla. Obecnie jest wykorzystywana w ekonomii, naukach politycznych, biologii i strategii wojskowej.

Praktyczne zastosowania są wszechobecne. Projektowanie aukcji, negocjacje pracownicze, wojny cenowe między liniami lotniczymi, wyścigi zbrojeń między narodami. Teoria nie zawsze daje doskonałe prognozy, ponieważ ludzie nie zawsze są racjonalni, a gry są często bardziej złożone, niż zakładają modele. Dostarcza jednak języka do myślenia o konflikcie i współpracy, który okazał się niezwykle użyteczny.

Kluczowe koncepcje

• Gracze, strategie i wypłaty
• Równowaga Nasha
• Dylemat więźnia
• Gry o sumie zerowej i gry o sumie dodatniej
• Powtarzające się gry i współpraca