Woda jest najpopularniejszym rozpuszczalnikiem. Rozpuszcza więcej substancji niż jakakolwiek inna ciecz, dlatego nazywana jest rozpuszczalnikiem uniwersalnym. Rozpuszczalnik to substancja, w której substancja rozpuszczona jest rozpuszczana, tworząc roztwór. Zazwyczaj jest to składnik występujący w większej ilości. W wodzie słonej rozpuszczalnikiem jest woda. W mieszaninach etanolu z wodą rozpuszczalnikiem jest składnik występujący w większej ilości. Rozróżnienie to może być arbitralne, gdy ilości składników są podobne.

Rozpuszczalniki klasyfikuje się jako polarne i niepolarne. Rozpuszczalniki polarne, takie jak woda, etanol i aceton, mają ładunki cząstkowe, które pozwalają im rozpuszczać substancje jonowe i polarne. Rozpuszczalniki niepolarne, takie jak heksan, benzen i chloroform, rozpuszczają substancje niepolarne. Obowiązuje zasada „podobne rozpuszcza podobne”. Wybór rozpuszczalnika decyduje o tym, co można rozpuścić i jak zachowuje się roztwór.

Rozpuszczalniki są wykorzystywane w wielu gałęziach przemysłu. Rozpuszczają one odczynniki do syntezy chemicznej. Ekstrahują związki z produktów naturalnych. Czyszczą powierzchnie, rozpuszczają farby i rozcieńczają formulacje. Są stosowane w przemyśle farmaceutycznym, kosmetycznym, poligraficznym i produkcyjnym. Niektóre rozpuszczalniki są niebezpieczne. Rozpuszczalniki organiczne, takie jak benzen i czterochlorek węgla, są toksyczne i rakotwórcze. Zielona chemia ma na celu zastąpienie ich bezpieczniejszymi alternatywami.

Woda to najbardziej ekologiczny rozpuszczalnik. Jest nietoksyczna, powszechnie dostępna i tania. Ale nie rozpuszcza wszystkiego. Czasami konieczny jest rozpuszczalnik niepolarny. Wyzwaniem jest wybór odpowiedniego rozpuszczalnika do danego zastosowania, minimalizując jednocześnie wpływ na środowisko i zdrowie.