Ernest Rutherford odkrył proton w 1917 roku. Jest to dodatnio naładowana cząstka subatomowa znajdująca się w jądrze każdego atomu. Jego ładunek jest równy i przeciwny do ładunku elektronu, wynoszącego 1,602 razy 10 do minus 19 kulombów. Jego masa wynosi około 1,672 razy 10 do minus 27 kilogramów, czyli około 1836 razy więcej niż masa elektronu. Liczba protonów w jądrze atomowym określa pierwiastek. Jest to liczba atomowa.

Proton jest barionem, zbudowanym z dwóch kwarków górnych i jednego dolnego. Kwarki są utrzymywane razem przez silne oddziaływanie jądrowe, przenoszone przez gluony. Proton jest stabilny w izolacji, w przeciwieństwie do neutronu, który rozpada się w ciągu około 15 minut. W niektórych teoriach wykraczających poza Model Standardowy proton może się rozpadać, ale nigdy nie zaobserwowano takiego rozpadu. Proton wydaje się być stabilny.

Dodatni ładunek protonu przyciąga elektrony i umożliwia formowanie się atomów. Powoduje również odpychanie między protonami w jądrze, które jest przezwyciężane przez silne oddziaływanie jądrowe. Równowaga między tymi oddziaływaniami decyduje o stabilności jądra. W gwiazdach protony łączą się, tworząc hel, uwalniając energię. To właśnie jest źródłem energii Słońca.

Proton jest wykorzystywany w medycynie do terapii protonowej, która polega na precyzyjnym dawkowaniu promieniowania na guzy. W fizyce jest wykorzystywany do zderzeń proton-proton w Wielkim Zderzaczu Hadronów. Jest podstawowym budulcem materii.