Ernest Rutherford, protonu 1917'de keşfetti. Proton, her atomun çekirdeğinde bulunan pozitif yüklü bir atom altı parçacığıdır. Yükü, elektronun yüküne eşit ve zıttır, 1,602 x 10⁻¹⁹ coulomb'dur. Kütlesi yaklaşık 1,672 x 10⁻²⁷ kilogramdır, yani bir elektronun kütlesinin yaklaşık 1836 katıdır. Bir çekirdekteki proton sayısı, elementi belirler. Bu, atom numarasıdır.

Proton, iki yukarı kuark ve bir aşağı kuarktan oluşan bir baryondur. Kuarklar, gluonlar aracılığıyla oluşan güçlü nükleer kuvvetle bir arada tutulur. Proton, yaklaşık 15 dakika içinde bozunan nötronun aksine, izole halde kararlıdır. Standart Modelin ötesindeki bazı teorilerde protonun bozunabileceği öne sürülür, ancak bugüne kadar hiçbir bozunma gözlemlenmemiştir. Proton kararlı görünmektedir.

Protonun pozitif yükü elektronları çeker ve atomların oluşmasına olanak tanır. Ayrıca çekirdekteki protonlar arasında itmeye neden olur, bu itme güçlü nükleer kuvvet tarafından aşılır. Bu kuvvetler arasındaki denge, nükleer kararlılığı belirler. Yıldızlarda protonlar birleşerek helyum oluşturur ve enerji açığa çıkarır. Bu, Güneş'in enerji kaynağıdır.

Proton, tıpta tümörleri hassas dozlarda radyasyonla hedef alan proton terapisi için kullanılır. Fizikte ise Büyük Hadron Çarpıştırıcısı'ndaki proton-proton çarpışmaları için kullanılır. Maddenin temel yapı taşlarından biridir.