Ostracisme is de opzettelijke sociale uitsluiting van een individu of groep. Genegeerd, uitgesloten of afgewezen worden door anderen activeert een krachtige en vaak pijnlijke psychologische reactie.

Laboratoriumonderzoek toont aan dat zelfs korte, minimale vormen van uitsluiting – zoals buitengesloten worden van een simpel balspelletje – leiden tot gevoelens van onrust, een verminderd zelfvertrouwen en een afname van het gevoel erbij te horen en de controle te behouden. Hersenscans wijzen erop dat deze ervaring dezelfde neurale gebieden activeert die betrokken zijn bij fysieke pijn. Langdurige of herhaalde uitsluiting wordt in verband gebracht met depressie, agressie en terugtrekking.

Mensen zijn zeer gevoelig voor signalen van inclusie en exclusie, omdat erbij horen essentieel is geweest voor hun overleving. De pijn van uitsluiting kan aanzetten tot pogingen om de banden te herstellen, maar kan ook leiden tot defensieve of antisociale reacties wanneer herstel onmogelijk lijkt. Sociale media en werkomgevingen creëren nieuwe contexten waarin uitsluiting subtiel en hardnekkig kan voorkomen.

Buitengesloten worden doet pijn. Die pijn is het psychologische kenmerk van uitsluiting.