De mentale leeftijd is een maatstaf voor intellectuele ontwikkeling, oorspronkelijk bedacht door Alfred Binet. Het vertegenwoordigt de chronologische leeftijd die doorgaans overeenkomt met een bepaald niveau van testprestaties.

Binet en zijn collega Théodore Simon bedachten taken met een oplopende moeilijkheidsgraad en bepaalden de gemiddelde leeftijd waarop kinderen elke reeks taken konden voltooien. Een kind dat de taken kon voltooien die normaal gesproken door tienjarigen werden gehaald, had een mentale leeftijd van tien, ongeacht de werkelijke chronologische leeftijd. De vergelijking van mentale leeftijd met chronologische leeftijd leverde het oorspronkelijke intelligentiequotiënt op: mentale leeftijd gedeeld door chronologische leeftijd, vermenigvuldigd met 100.

Moderne intelligentietests hebben het concept van mentale leeftijd grotendeels losgelaten ten gunste van afwijkingsscores die een individu vergelijken met leeftijdsgenoten. Toch blijft het onderliggende idee – dat testprestaties kunnen worden gerelateerd aan ontwikkelingsnormen – bestaan. Mentale leeftijd wordt in het onderwijs nog steeds wel eens gebruikt om het geschatte functioneringsniveau van een kind aan te duiden.

De schaal van Binet maakte van de observatie van wat kinderen van verschillende leeftijden kunnen doen een praktisch hulpmiddel om vast te stellen wie extra hulp nodig heeft.