Wanneer de uiteindelijke autoriteit berust bij één centrale overheid die naar believen regionale eenheden kan oprichten of afschaffen, is de staat unitair. Regionale en lokale overheden oefenen slechts gedelegeerde bevoegdheden uit.

De meeste staten ter wereld zijn unitair, waaronder Frankrijk, Japan en het Verenigd Koninkrijk (ondanks recente decentralisatie). Centralisatie kan leiden tot uniforme normen en een eenvoudigere verantwoording. Het kan echter ook regionale diversiteit negeren en de centrale overheid overbelasten met beslissingen die beter lokaal genomen kunnen worden.

Unitaire staten dragen soms aanzienlijke bevoegdheden over zonder federaties te worden, omdat het centrum het wettelijke recht behoudt om de macht terug te eisen. De politieke praktijk kan het echter moeilijk maken om de overdracht terug te draaien, zelfs als de grondwettelijke theorie dit toestaat. De keuze tussen een unitair en een federaal model weerspiegelt de geschiedenis, de omvang, de diversiteit en de voorkeuren van degenen die de grondwetten opstellen.

• Eén centrale autoriteit bezit de uiteindelijke macht.
• Regionale bevoegdheden worden gedelegeerd, niet grondwettelijk vastgelegd.
• Een veelvoorkomende vorm van staatsorganisatie wereldwijd
• Kan nog steeds aanzienlijke administratieve decentralisatie omvatten.