Potentie is de hoeveelheid medicijn die nodig is om een ​​bepaald effect te bereiken. Een zeer potent medicijn werkt al bij een lage dosis. Een minder potent medicijn vereist een hogere dosis. Potentie is niet hetzelfde als werkzaamheid, dat wil zeggen het maximale effect dat een medicijn kan bereiken. Een medicijn kan potent zijn maar een lage werkzaamheid hebben, of minder potent maar zeer effectief. Morfine is potenter dan codeïne, wat betekent dat een lagere dosis dezelfde pijnverlichting geeft. Maar beide kunnen bij hogere doses een vergelijkbaar maximaal effect bereiken.

De potentie wordt bepaald door de affiniteit van een geneesmiddel voor de receptor en het vermogen om deze te activeren. Een geneesmiddel met een hoge affiniteit bindt zich sterk aan de receptor, waardoor er minder van het geneesmiddel nodig is om een ​​voldoende aantal receptoren te bezetten. De potentie wordt uitgedrukt als de dosis of concentratie die 50 procent van het maximale effect produceert, bekend als de ED50 of EC50. In de klinische praktijk bepaalt de potentie de grootte van de pil of het volume van een injectie. Een krachtiger geneesmiddel maakt een kleinere tablet mogelijk, die gemakkelijker door te slikken is.

Belangrijkste onderscheidende kenmerken:

• Potentie. De hoeveelheid medicijn die nodig is voor een bepaald effect.
• Werkzaamheid. Het maximale effect dat een geneesmiddel kan produceren.
• ED50. De dosis die 50 procent van het maximale effect produceert.
• Affiniteit. Hoe sterk een medicijn zich bindt aan zijn receptor.

Een geneesmiddel kan zeer potent en zeer effectief zijn, of potent maar weinig effectief, of een combinatie hiervan. Potentiteit heeft te maken met de dosis; effectiviteit heeft te maken met het effect.