Verslaving is een aandoening die wordt gekenmerkt door een dwangmatige bezigheid met een middel of gedrag, ondanks schadelijke gevolgen. De persoon blijft het middel of de activiteit zoeken, zelfs wanneer dit de gezondheid, relaties, werk en zelfrespect schaadt.

Neurobiologisch gezien kapen verslavende middelen de beloningscircuits in de hersenen, met name de dopaminebanen die normaal gesproken overlevingsgedrag versterken. Herhaalde blootstelling leidt tot tolerantie – er is meer van de stof nodig voor hetzelfde effect – en afhankelijkheid, waardoor ontwenningsverschijnselen optreden wanneer het gebruik stopt. De hunkering kan lang aanhouden nadat het lichaam de drug heeft afgebroken, aangewakkerd door geconditioneerde signalen en blijvende veranderingen in de hersencircuits. Gedragsverslavingen zoals gokken activeren overlappende systemen.

Niet iedereen die een middel gebruikt, raakt eraan verslaafd. Genetische aanleg, stress in de vroege jeugd, psychische aandoeningen en de sociale omgeving spelen allemaal een rol bij het risico. Behandelingsmethoden omvatten medicatie om ontwenningsverschijnselen te verlichten of de effecten van het middel te blokkeren, cognitieve gedragstherapie om gewoonten en copingstrategieën te veranderen, en zelfhulpgroepen die structuur en verantwoordelijkheid bieden. Terugval komt vaak voor en kan beter worden gezien als onderdeel van het chronische proces dan als een moreel falen.

Verslaving vernauwt het leven totdat de substantie of het gedrag het bepalende principe wordt. Herstel is het langzame proces van het weer verruimen van dat leven.