Het systeem van emissiehandel beperkt vervuiling door een totaal maximum aan emissies vast te stellen en bedrijven emissierechten te laten verhandelen. De overheid stelt het maximum vast. Ze geeft emissierechten uit of veilt deze, gelijk aan dat maximum. Bedrijven die minder vervuilen, kunnen ongebruikte rechten verkopen. Bedrijven die meer vervuilen, moeten ze kopen. De markt bepaalt wie de uitstoot vermindert en wie de prijs betaalt.

Het systeem heeft zijn waarde bewezen. Het Amerikaanse programma tegen zure regen, dat in 1995 van start ging, verminderde de uitstoot van zwaveldioxide aanzienlijk tegen lagere kosten dan verwacht. Het emissiehandelssysteem van de Europese Unie omvat duizenden installaties en is de grootste koolstofmarkt ter wereld. Californië en Quebec beheren een gezamenlijke markt. China lanceerde in 2021 een nationaal systeem.

Critici wijzen op problemen. Limieten kunnen te ruim worden vastgesteld. Vergunningen kunnen gratis worden weggegeven in plaats van geveild, wat tot onverwachte winsten leidt. Compensatieregelingen stellen bedrijven in staat om elders te betalen voor reducties in plaats van zelf te bezuinigen. Het ontwerp is belangrijk. Een strikte limiet met geveilde vergunningen en strenge controle werkt. Een ruime limiet met gratis vergunningen werkt niet.

Belangrijke ontwerpkeuzes

• Niveau van de dop
• Veiling versus vrije toewijzing
• Gebruik van offsets
• Minimum- en maximumprijs
• Toezicht en handhaving