Etnocentrisme is de gewoonte om andere culturen te beoordelen aan de hand van de normen van de eigen cultuur. Het uit zich op kleine manieren, zoals de aanname dat je eigen tafelmanieren de juiste zijn, en op grote manieren, zoals het afdoen van de religie van een andere samenleving als bijgeloof. De term werd begin twintigste eeuw populair gemaakt door William Graham Sumner, hoewel de neiging zo oud is als de grenzen tussen menselijke groepen.

Etnocentrisme is niet altijd vijandig. Het kan een milde voorkeur voor het vertrouwde zijn. Maar het wordt schadelijk wanneer het verovering, gedwongen bekering of de vernietiging van andere levenswijzen rechtvaardigt. Koloniale bestuurders beschreven lokale gebruiken vaak als achterlijk, waardoor overheersing als een verbetering leek. Antropologen hebben de afgelopen eeuw veel tijd besteed aan het afleren van die gewoonte en het ontwikkelen van instrumenten om die tegen te gaan.

Het herkennen ervan

• Ervan uitgaande dat uw eigen gewoonten universeel of vanzelfsprekend zijn.
• Verschillen behandelen als tekortkomingen.
• Het meten van andere samenlevingen aan de hand van één enkele maatstaf voor vooruitgang.
• Woorden als 'primitief' of 'barbaars' gebruiken zonder ironie.

Het tegengif is niet schuldgevoel. Het is nieuwsgierigheid, plus de discipline om te onderzoeken hoe een bepaalde praktijk zinvol is binnen haar eigen context.