Thể chế chính trị là tổ chức và quản trị chính trị của một xã hội. Nó bao gồm các thể chế ban hành và thực thi luật lệ: cơ quan lập pháp, cơ quan hành pháp, tòa án, đảng phái và bộ máy hành chính. Nó cũng bao gồm các phương thức thực thi quyền lực phi chính thức — sự bảo trợ, biểu tình và các phong trào xã hội.

Thuật ngữ này xuất phát từ Aristotle, người đã sử dụng nó để mô tả một thể chế cân bằng. Trong xã hội học hiện đại, thể chế chính trị là một trong những thể chế xã hội quan trọng, cùng với kinh tế, gia đình, tôn giáo và giáo dục. Nó điều tiết xung đột, phân bổ nguồn lực và cung cấp các lợi ích chung.

Các thành phần của thể chế chính trị

• Chính phủ chính thức: các nhánh, cấp bậc, hiến pháp
• Các đảng phái chính trị và bầu cử
• Các nhóm lợi ích và vận động hành lang
• Xã hội dân sự và các phong trào xã hội
• Hệ thống pháp luật và thực thi pháp luật

Các thể chế chính trị rất đa dạng, từ dân chủ tự do đến chế độ độc tài và các hệ thống lai ghép. Các nhà xã hội học nghiên cứu cách thức phân bổ quyền lực, cách đưa ra quyết định và những người bị loại trừ. Thể chế chính trị không chỉ là chính phủ, mà là toàn bộ lĩnh vực đời sống chính trị.