Một tác giả viết vì một lý do. Lý do đó định hình mọi lựa chọn: cách chọn từ, độ dài câu, bằng chứng, giọng điệu. Mục đích có thể là để thông tin, thuyết phục, giải trí hoặc thể hiện. Sách giáo khoa cung cấp thông tin. Bài diễn văn tranh cử thuyết phục. Tiểu thuyết trinh thám mang tính giải trí. Nhật ký cá nhân thể hiện cảm xúc. Hầu hết các văn bản đều kết hợp nhiều mục đích, nhưng thường có một mục đích chiếm ưu thế.

Xác định mục đích là một kỹ năng đọc hiểu. Hãy xem xét tiêu đề. Cân nhắc đối tượng độc giả. Phân tích giọng văn. Một bài báo khoa học sử dụng ngôn ngữ trung lập và trích dẫn dữ liệu. Một bài bình luận sử dụng lời kêu gọi cảm xúc và câu hỏi tu từ. Cùng một chủ đề có thể được xử lý với các mục đích khác nhau. Một bài báo về biến đổi khí hậu có thể cung cấp thông tin trong một ấn phẩm và thuyết phục trong một ấn phẩm khác.

Bốn mục đích chính

• Thông báo: trình bày các sự kiện và giải thích.
• Thuyết phục: làm cho người đọc tin tưởng hoặc hành động.
• Giải trí: thu hút và làm cho vui vẻ.
• Biểu đạt: truyền đạt những suy nghĩ và cảm xúc cá nhân.

Mục đích không phải lúc nào cũng được nêu rõ. Đôi khi người đọc phải tự suy luận. Một bài luận châm biếm thoạt nhìn có vẻ giải trí nhưng ẩn chứa sức thuyết phục sâu sắc. Một cuốn hồi ký thể hiện kinh nghiệm cá nhân nhưng cũng cung cấp thông tin về một thời điểm hoặc địa điểm nào đó. Mục đích quyết định cách người đọc nên tiếp cận văn bản. Đọc một văn bản mang tính thông tin để tìm kiếm sự thật. Đọc một văn bản mang tính thuyết phục để tìm kiếm lập luận. Đọc một văn bản mang tính giải trí để tận hưởng. Mục đích của tác giả chính là lý do tồn tại của văn bản. Nếu không có mục đích đó, những từ ngữ chỉ là những từ ngữ vô nghĩa.