Quan hệ họ hàng là hệ thống các mối quan hệ xã hội dựa trên dòng dõi và hôn nhân. Nó quy định ai có quan hệ họ hàng với ai, những nghĩa vụ họ nợ nhau và cách thức chuyển giao tài sản và địa vị giữa các thế hệ. Trong các xã hội quy mô nhỏ, quan hệ họ hàng là xương sống của đời sống xã hội. Nó quyết định nơi bạn sống, người bạn kết hôn, người bạn có thể đùa giỡn cùng và người sẽ chăm sóc bạn khi bạn về già.

Các nhà nhân chủng học đã lập bản đồ hệ thống quan hệ họ hàng trên khắp thế giới và phát hiện ra sự đa dạng đáng kinh ngạc. Một số xã hội chỉ truy tìm dòng dõi thông qua người mẹ, một số khác chỉ thông qua người cha, và một số thì thông qua cả hai. Các quy tắc hôn nhân dao động từ hôn nhân ngoại tộc nghiêm ngặt đến hôn nhân ưu tiên giữa anh em họ. Các thuật ngữ chỉ quan hệ họ hàng có thể mang tính phân loại, gộp nhiều người dưới một từ, hoặc mang tính mô tả, phân biệt rõ ràng từng người thân.

Khái niệm cốt lõi

• Dòng dõi: đơn tuyến, song tuyến hoặc kép.
• Hôn nhân: ngoại hôn, nội hôn, một vợ một chồng, đa vợ đa chồng.
• Nơi cư trú: theo chế độ phụ hệ, theo chế độ mẫu hệ, theo chế độ tân cộng đồng.
• Thuật ngữ: cách một nền văn hóa phân loại người thân.

Quan hệ họ hàng không chỉ dựa trên sinh học. Việc nhận con nuôi, đỡ đầu và các nghi lễ cũng có thể tạo nên mối quan hệ họ hàng chắc chắn như quan hệ huyết thống.