Bir fabrika atıklarını bir nehre boşaltıyor. Nehrin aşağısında, balıkçılar avlarını kaybediyor ve bir kasaba su kaynağını kaybediyor. Fabrika işçilik ve malzeme için ödeme yapıyor, ancak neden olduğu hasar için ödeme yapmıyor. Bu hasar, işlemde söz sahibi olmayan üçüncü taraflara düşen bir maliyet veya fayda olan bir dışsallıktır.

Dışsallıklar olumsuz veya olumlu olabilir. Kirlilik klasik bir olumsuz örnektir. Eğitim ise klasik bir olumlu örnektir: Eğitimli bir iş gücü sadece öğrenciye değil, aynı zamanda işverenlere, komşulara ve vergi mükelleflerine de fayda sağlar. Aşılama da bir diğer örnektir. Yeterli sayıda insan aşılandığında, aşılanmayanlar bile korunur; bu olaya sürü bağışıklığı denir.

Piyasalar, olumsuz dışsallıkları olan mallardan çok fazla, olumlu dışsallıkları olan mallardan ise çok az üretme eğilimindedir. Düzenleme, vergi ve sübvansiyonların ekonomik gerekçesi budur. Karbon vergileri, kirleticilerin emisyonlar için ödeme yapmasını sağlar. Eğitim ve araştırmaya yönelik kamu fonlaması, faydaları yaygınlaştırır. Doğru dengeyi bulmak zordur ve dışsallık politikası üzerindeki siyasi mücadeleler haklı olarak şiddetlidir.

Örnekler

• Fabrikalardan ve araçlardan kaynaklanan kirlilik
• Pasif sigara dumanı
• Eğitim ve aşılama
• Havaalanlarından ve otoyollardan gelen gürültü
• Araştırma ve geliştirmenin yayılma etkileri