Proton to cząstka subatomowa o dodatnim ładunku elektrycznym. Znajduje się w jądrze atomu, obok neutronów. Liczba protonów określa pierwiastek. Wodór ma jeden. Hel ma dwa. Węgiel ma sześć. Złoto ma siedemdziesiąt dziewięć. Protony składają się z trzech kwarków: dwóch górnych i jednego dolnego. Silne oddziaływanie jądrowe spaja te kwarki. Protony są stabilne w większości jąder atomowych, ale wolny proton jest stabilny sam w sobie. Nie rozpada się, a przynajmniej nie w żadnej obserwowanej przez nas skali czasowej.

Protony zostały odkryte przez Ernesta Rutherforda w 1917 roku, choć nadał im nazwę dopiero później. Słowo „proton” pochodzi z greckiego słowa oznaczającego „pierwszy”, ponieważ uważano je za podstawowe elementy budulcowe materii. Pogląd ten zmienił się wraz z odkryciem kwarków, ale nazwa pozostała. Protony są około 1836 razy masywniejsze od elektronów. Masa protonu wynosi około 1,672 × 10⁻²⁷ kilograma. Liczba protonów w jądrze atomowym określa jego liczbę atomową, która z kolei determinuje pierwiastek. Zmiana liczby protonów zmienia pierwiastek. Dodanie protonu do jądra azotu przekształca je w tlen.

Fakty o protonach

• Ładunek. Dodatni, +1,6 × 10⁻¹⁹ C.
• Masa. Około 1836 razy większa od masy elektronu.
• Composition. Dwa kwarki górne, jeden kwark dolny.
• Discovery. Ernest Rutherford, 1917.
• Role. Określa element.

Proton to nie to samo co neutron. Proton ma ładunek dodatni. Neutron nie ma ładunku.