Jedna kula bilardowa uderza w drugą, a druga się porusza. Mówimy, że pierwsza spowodowała drugą. Przyczynowość to relacja między zdarzeniami, w której jedno pociąga za sobą drugie. Jest ona tak podstawowa dla naszego sposobu myślenia, że ​​trudno sobie wyobrazić, by się bez niej obejść. Jednak filozofowie od wieków usiłują dokładnie określić, na czym polega ta relacja.

David Hume argumentował, że nigdy nie postrzegamy przyczynowości bezpośrednio. Widzimy jedno zdarzenie, po którym następuje kolejne, wielokrotnie, a umysł rozwija oczekiwanie. Przyczynowość, według niego, to ciągła koniunkcja i nawyk oczekiwania. Kant odrzucił to, argumentując, że przyczynowość jest kategorią, którą umysł narzuca doświadczeniu. Bez niej nie moglibyśmy w ogóle mieć spójnego doświadczenia. W XX wieku filozofowie wyróżnili różne rodzaje przyczyn: konieczne i wystarczające, bliskie i dalekie, współprzyczynowe i decydujące. Naukowcy posługują się teoriami probabilistycznymi i kontrfaktycznymi: przyczyną jest coś, co ma wpływ na prawdopodobieństwo lub wystąpienie skutku. Korelacja nie jest przyczynowością, jak głosi slogan, ale określenie, kiedy nią jest, wymaga ostrożności.

Opisy przyczynowości

• Regularność. Przyczynowość jest stałą koniunkcją.
• Kontrfaktyczny. Przyczyna to coś, bez czego skutek nie wystąpiłby.
• Probabilistyczny. Przyczyna zwiększa prawdopodobieństwo skutku.
• Mechanistyczny. Przyczyna wywołuje skutek poprzez mechanizm.

Związek przyczynowo-skutkowy ma znaczenie w prawie, medycynie i nauce, gdzie przypisywanie skutków przyczynom ma praktyczne konsekwencje.