Oksymoron to figura retoryczna łącząca sprzeczne terminy w jednym wyrażeniu. Zderzenie przeciwieństw wywołuje efekt paradoksalny.

„Ogłuszająca cisza”, „żywa śmierć” i „słodki smutek” to znane oksymorony. Zabieg ten zmusza czytelnika do połączenia dwóch sprzecznych ze sobą idei, często ujawniając bardziej złożoną prawdę, niż którykolwiek z tych terminów mógłby wyrazić osobno. Poeci i dramaturdzy używają oksymoronu, aby uchwycić ambiwalentne stany emocjonalne; w mowie potocznej używa się go dla podkreślenia lub ironii. Sztuki Szekspira są bogate w tę figurę.

Oksymoron różni się od paradoksu tym, że działa na poziomie frazy, a nie stwierdzenia, choć te dwa pojęcia są ze sobą ściśle powiązane. Udany oksymoron wydaje się zarówno zaskakujący, jak i trafny; wymuszony – po prostu sprytny. Postać rozwija się dzięki napięciu, jakie tworzy, i krótkiemu wysiłkowi umysłowemu potrzebnemu do rozwiązania lub zaakceptowania sprzeczności.

Połączenie dwóch przeciwstawnych słów w jednym wyrażeniu jest oksymoronem.