Cena wydaje się prosta. To tylko liczba. Ale ta liczba niesie ze sobą informacje. Mówi producentom, ile powinni dostarczać, a konsumentom, ile powinni żądać. Sygnalizuje niedobór, odzwierciedla koszty i koordynuje miliony decyzji bez wydawania rozkazów. Friedrich Hayek nazwał cenę cudem spontanicznej koordynacji. Jest ona również przedmiotem niekończących się sporów politycznych.

Ceny są ustalane w różny sposób w zależności od rynku. Na rynkach konkurencyjnych żaden pojedynczy kupujący ani sprzedawca nie ustala ceny. Wynika ona z interakcji podaży i popytu. W monopolach cenę ustala sprzedawca. Na rynkach regulowanych może ją ustalać agencja rządowa. Na aukcjach cenę ustalają oferenci. Każdy mechanizm przynosi inne rezultaty pod względem efektywności i uczciwości.

Rządy czasami ustalają ceny. Kontrola czynszów utrzymuje mieszkania w przystępnej cenie dla obecnych najemców, ale może ograniczyć podaż nowych mieszkań. Przepisy dotyczące płacy minimalnej podnoszą płace dla pracowników o niskich zarobkach, ale mogą ograniczyć zatrudnienie, jeśli zostaną ustalone zbyt wysoko. Kontrola cen benzyny i żywności może zapobiec niedoborom w krótkiej perspektywie, ale z czasem prowadzi do długich kolejek i powstawania czarnych rynków. Debata na temat cen nigdy nie dotyczy wyłącznie kwestii ekonomicznych. Chodzi o to, kto co dostanie i kto decyduje.

Mechanizmy cenowe

• Ceny ustalane na rynku
• Ceny administrowane
• Ceny maksymalne i minimalne
• Dynamiczne ustalanie cen
• Dyskryminacja cenowa