Accommodatie is de term die Jean Piaget gebruikt voor het aanpassen van bestaande cognitieve schema's om nieuwe informatie te integreren. Een schema is een mentaal raamwerk. Het organiseert kennis. Wanneer nieuwe informatie niet past, moet het kind het schema aanpassen. Die aanpassing is accommodatie. Zo vindt leren plaats.

Piaget beschreef twee processen: assimilatie en accommodatie. Bij assimilatie wordt nieuwe informatie ingepast in bestaande schema's. Een kind ziet een zebra en noemt het een paard. Het schema voor paard wordt gebruikt. Bij accommodatie wordt het schema aangepast. Het kind leert dat zebra's strepen hebben. Er wordt een nieuw schema gecreëerd. De twee processen werken samen. Ze sturen de cognitieve ontwikkeling aan.

Voorbeelden van accommodatie

• Leren dat een walvis een zoogdier is, geen vis.
• Een schema voor honden aanpassen om verschillende rassen te omvatten.
• Leren dat niet alle vliegende dieren vogels zijn.
• Het aanpassen van een familieschema om ook samengestelde gezinnen te omvatten.
• Inzien dat een vierkant een rechthoek is.

Accommodatie is essentieel voor het leren. Zonder accommodatie blijven schema's star. Het kind kan nieuwe dingen niet begrijpen. Accommodatie is moeilijker dan assimilatie. Het vereist dat je je kennis verandert. Dat kan ongemakkelijk zijn. Piaget betoogde dat cognitieve ontwikkeling in fasen verloopt. Elke fase omvat accommodatie. Het kind gaat van eenvoudige schema's naar complexe schema's. Het proces is actief. Het kind construeert kennis. Het is geen passieve absorptie. Het kind experimenteert, stelt vragen en herziet. Accommodatie is die herziening. Het is de motor van intellectuele groei. Leerkrachten kunnen dit ondersteunen door uitdagingen te bieden. Een disbalans motiveert accommodatie. Het kind wil het evenwicht herstellen. Dat verlangen drijft het leren aan. Accommodatie is niet alleen voor kinderen. Volwassenen accommoderen zich ook. Het leren van een nieuwe taal, een nieuwe baan of een nieuwe cultuur vereist het veranderen van schema's. Het is een levenslang proces. Piaget gaf ons de woorden om dit te beschrijven.