Een derde wiel is de extra persoon die met een stel meereist. Het beeld komt van een fiets: twee wielen zijn nodig, een derde is overbodig en enigszins onhandig. Het derde wiel voelt zich vaak onevenwichtig, zelfs als het stel probeert hem of haar erbij te betrekken.

De situatie doet zich voor tijdens etentjes, filmavonden en autoritten. Soms is de derde persoon een gemeenschappelijke vriend die uit beleefdheid is uitgenodigd. Soms zijn ze er gewoon bij wanneer de plannen van het stel zich uitbreiden. Het ongemak kan mild of intens zijn, afhankelijk van hoe openlijk romantisch de andere twee zich gedragen.

Mensen gebruiken de term zowel als zelfbeschrijving als observatie. "Ik voelde me een buitenstaander" is een veelgehoorde klacht na een avondje uit. Stellen die deze dynamiek herkennen, passen zich soms aan door een andere single vriend(in) uit te nodigen of door groepsactiviteiten te kiezen die de focus op het stel wat verleggen.

De uitdrukking is zelden kwaadwillig bedoeld. Het beschrijft simpelweg een onevenwichtige sociale verhouding. De meeste mensen zijn wel eens het derde wiel aan de wagen geweest, en de meesten hebben ook wel eens deel uitgemaakt van het paar dat er zelf een creëerde.