Bepaalde plaatsen, tijden, objecten en personen zijn afgezonderd van het gewone gebruik en worden met eerbied behandeld. Die afgezonderdheid is het heilige. Het heilige wekt ontzag op en vereist bijzonder gedrag.

Een heilige ruimte kan een tempel, heiligdom of natuurgebied zijn. Heilige tijd structureert de kalender met feesten en sabbatten. Heilige teksten en voorwerpen worden behandeld volgens precieze regels. De grens tussen het heilige en het profane wordt bewaakt door rituelen en taboes.

De ervaring van het heilige kan zowel aantrekkelijk als angstaanjagend zijn. Het vormt de basis voor morele verplichtingen en gemeenschappelijke identiteit. Secularisatie verplaatst of vermindert het publiekelijk gedeelde heilige, maar persoonlijke ervaringen van ontzag en de resterende kracht van symbolen blijven bestaan. Het heilige is de geconcentreerde aanwezigheid van wat een traditie als ultiem reëel beschouwt.

Iets als heilig bestempelen betekent dat het niet zomaar terzijde wordt geschoven.