Psychoactieve drugs zijn chemische stoffen die de waarneming, stemming, het bewustzijn of het gedrag veranderen door in te werken op het zenuwstelsel. Het gaat hierbij om legale stoffen zoals cafeïne, alcohol en nicotine, maar ook om gereguleerde of illegale middelen.

Verschillende soorten drugs hebben verschillende effecten. Kalmerende middelen vertragen de neurale activiteit en lichaamsfuncties. Stimulerende middelen verhogen de alertheid en energie. Hallucinogenen vervormen de zintuiglijke waarneming en kunnen ingrijpende veranderingen teweegbrengen in het zelfbeeld en de realiteit. Opioïden verlichten pijn en veroorzaken euforie, maar brengen een hoog risico op afhankelijkheid met zich mee. De meeste psychoactieve drugs werken door de werking van neurotransmitters te versterken, te blokkeren of na te bootsen.

Bij herhaald gebruik ontwikkelt zich tolerantie, waardoor grotere doses nodig zijn voor hetzelfde effect. Afhankelijkheid kan fysiek, psychisch of beide zijn. Ontwenningsverschijnselen treden op wanneer het gebruik stopt. Het risico op schade varieert sterk, afhankelijk van de stof, de dosis, de toedieningswijze en de individuele kwetsbaarheid. Een volksgezondheidsaanpak legt de nadruk op voorlichting, regelgeving en behandeling, in plaats van uitsluitend op strafmaatregelen.

Elke chemische stof die op betrouwbare wijze de werking van de geest verandert, valt onder de brede categorie psychoactieve drugs.