Een cochleair implantaat is een medisch hulpmiddel dat mensen met ernstig tot zeer ernstig sensorineuraal gehoorverlies een gevoel van geluid geeft. Het omzeilt beschadigde haarcellen en stimuleert de gehoorzenuw rechtstreeks met elektrische impulsen.

Het systeem bestaat uit externe en interne componenten. Een microfoon en spraakprocessor die achter het oor worden gedragen, analyseren het binnenkomende geluid en zetten dit om in een patroon van elektrische signalen. Deze signalen worden door de huid heen naar een ontvanger-stimulator gestuurd die in het bot achter het oor is geïmplanteerd. Deze stuurt vervolgens pulsen naar een reeks elektroden die in het slakkenhuis zijn ingebracht. Verschillende elektroden stimuleren verschillende delen van de gehoorzenuw, waardoor de plaatscodering van frequentie ruwweg wordt nagebootst.

De resultaten variëren. Kinderen die vroeg een implantaat krijgen en sterke taalondersteuning ontvangen, ontwikkelen vaak een spraakvermogen dat vergelijkbaar is met dat van horende leeftijdsgenoten. Volwassenen die hun gehoor verliezen nadat ze taal hebben verworven, herwinnen meestal een aanzienlijk spraakverstaan, hoewel de muziekperceptie beperkt blijft. Het apparaat herstelt het normale gehoor niet; het levert een bruikbaar auditief signaal dat de hersenen moeten leren interpreteren.

Voor veel gebruikers opent het cochleaire implantaat een kanaal naar geluid dat anders gesloten zou blijven.