Dual federalisme is een model waarbij de nationale en de deelstaatregeringen in gescheiden gezagsgebieden opereren. Elk niveau heeft zijn eigen verantwoordelijkheden. De nationale overheid is verantwoordelijk voor buitenlands beleid, defensie en interstatelijke handel. De deelstaten zijn verantwoordelijk voor onderwijs, gezondheidszorg en lokale rechtshandhaving. De gezagsgebieden zijn duidelijk van elkaar gescheiden en overlappen elkaar nauwelijks. Dit model wordt ook wel gelaagd federalisme genoemd.

Dit model domineerde de Amerikaanse overheid vanaf de oprichting tot aan de New Deal. Het Hooggerechtshof handhaafde de scheiding der machten. Het verwierp federale wetten die inbreuk maakten op de bevoegdheden van de staten. De handelsclausule werd restrictief geïnterpreteerd. Het tiende amendement reserveerde bevoegdheden voor de staten. Het systeem was gedecentraliseerd. Staten waren laboratoria van democratie. Ze experimenteerden met beleid. De nationale overheid hield zich er buiten.

Kenmerken van dualistisch federalisme

• Gescheiden gezagssferen.
• Beperkte overlap tussen de niveaus.
• Strikte interpretatie van de handelsclausule.
• Rechten van de staten en lokaal bestuur.
• Metafoor van de laagjescake.

Het duale federalisme erodeerde tijdens de Grote Depressie. De New Deal breidde de federale macht uit. Het Hooggerechtshof veranderde zijn interpretatie. De Commerce Clause werd een brede bevoegdheidsverlening. Federale programma's reikten tot onderwijs, gezondheidszorg en welzijn. De verschillende lagen vervaagden. Coöperatief federalisme verving het duale federalisme. De nationale en de deelstaatregeringen werkten samen. Ze deelden verantwoordelijkheden. De gelaagde taart werd vervangen door een marmercake. Het duale federalisme is nu grotendeels historisch. Maar het beïnvloedt nog steeds debatten. Pleidooien voor staatsrechten weerspiegelen het duale federalisme. Debatten over de Affordable Care Act, de legalisering van marihuana en zogenaamde 'sanctuary cities' gaan over federalisme. De vraag is altijd dezelfde: wie beslist? De nationale overheid of de deelstaten? Het duale federalisme gaf het antwoord: beide, binnen hun eigen domeinen. Die domeinen zijn niet meer zo gescheiden als vroeger. Maar het idee blijft bestaan. Het is een visie op een beperkte overheid. Het is een visie op een verdeelde macht.