Je hebt duizenden zonsopgangen gezien. Je verwacht er morgen weer een. Die verwachting is inductie, redeneren vanuit specifieke waarnemingen naar algemene conclusies. De zon is elke dag opgekomen in de geschiedenis, dus zal ze ook weer opkomen. Dat patroon wordt niet gegarandeerd door de logica. Het is waarschijnlijk, niet zeker. David Hume wees erop dat inductie niet alleen door de rede gerechtvaardigd kan worden. Elk argument voor inductie zou zelf op inductie berusten, wat de rechtvaardiging circulair maakt. Het probleem van inductie blijft een van de diepste raadsels in de filosofie.

Inductie vormt de ruggengraat van de wetenschap. Wetten en theorieën zijn generalisaties gebaseerd op observaties. Maar de wetenschap maakt ook gebruik van deductie, abductie en statistische inferentie. De hypothetisch-deductieve methode combineert deze drie: er wordt een hypothese geformuleerd, voorspellingen worden afgeleid en de voorspellingen worden getoetst aan observaties. Als de voorspellingen kloppen, wordt de hypothese ondersteund. Als ze niet kloppen, wordt de hypothese verzwakt. Inductie is niet de enige vorm van wetenschappelijk redeneren, maar wel onmisbaar. Zonder inductie zouden we niet van ervaringen kunnen leren.

Vormen van inductie

• Enumeratief. Generaliseren van een steekproef naar een populatie.
• Analogisch. Redeneren vanuit vergelijkbare gevallen.
• Causal. Oorzaken afleiden uit correlaties.
• Statistisch. Conclusies trekken uit waarschijnlijkheidsgegevens.

Inductie is feilbaar. Een conclusie kan waarschijnlijk zijn en toch onjuist. Dat is de prijs die je betaalt voor leren door ervaring.