Sommige handelingen zijn verkeerd, ongeacht het goede dat eruit voortkomt. Dat is de kernstelling van de deontologie, een ethische theorie die moraliteit baseert op plichten en regels in plaats van op gevolgen. Liegen, een belofte breken of een onschuldig persoon doden is verboden, zelfs als de uitkomst beter zou zijn. Het woord komt van het Griekse 'deon', wat plicht betekent. Immanuel Kant is de meest invloedrijke deontoloog, hoewel de traditie ook anderen omvat, waaronder W.D. Ross en zijn theorie van prima facie plichten.

Kant betoogde dat morele eisen categorisch zijn. Ze hangen niet af van wat je wilt of wat er zal gebeuren. Ze gelden voor alle rationele wezens. Zijn categorische imperatief toetst maximen door te vragen of ze universele wetten kunnen zijn en of ze de mensheid als doel op zich beschouwen. Ross verzachtte de strengheid. Hij stelde dat we verschillende prima facie plichten hebben, zoals trouw, dankbaarheid en het niet schaden, en dat we, wanneer deze met elkaar in conflict zijn, moeten beoordelen welke in de gegeven situatie strenger is. Critici van de deontologie wijzen op het probleem van conflicterende plichten en de moeilijkheid om absolute regels toe te passen op complexe omstandigheden. Verdedigers antwoorden dat gevolgen ertoe doen, maar dat ze niet alles kunnen rechtvaardigen.

Deontologische thema's

• Plicht. Morele verplichtingen zijn bindend, ongeacht de uitkomst.
• Regels. Sommige handelingen zijn verboden of verplicht.
• Respect voor personen. Behandel individuen als doel op zich, niet slechts als middel.
• Intenties. De morele kwaliteit van een handeling hangt gedeeltelijk af van de wil van de handelende persoon.

Deontologie staat in contrast met utilitarisme, dat handelingen beoordeelt op basis van hun gevolgen, en met de deugdethiek, die zich richt op karakter.