Diogenes van Sinope woonde in een ton, bezat vrijwel niets en zei tegen Alexander de Grote dat hij uit zijn zonlicht moest stappen. Hij was niet zomaar onbeleefd, maar wilde een punt maken: deugdzaamheid schuilt in leven volgens de natuur, niet volgens de conventies. De Cynici verwierpen rijkdom, reputatie en sociale normen als obstakels voor een goed leven. De naam komt van het Griekse kynikos, wat hondachtig betekent, waarschijnlijk omdat ze leefden en zich gedroegen op een manier die de beschaafde samenleving schandaliseerde.

Cynisme is niet het moderne cynisme. De cynici uit de oudheid waren niet gedesillusioneerd of verbitterd. Ze waren toegewijd aan een radicale vorm van zelfredzaamheid. Antisthenes, een leerling van Socrates, stichtte de school. Diogenes werd de bekendste figuur. Socrates gaf zijn fortuin weg om als bedelaar te leven. De cynici gebruikten humor, schokkende elementen en publieke stunts om hypocrisie aan de kaak te stellen. Ze beïnvloedden het stoïcisme, dat hun nadruk op deugd en zelfbeheersing overnam, maar hun afwijzing van de maatschappij enigszins verzachtte.

Cynische principes

• Deugd is het enige goede. Al het andere is onverschillig.
• Leef in harmonie met de natuur. Verwerp kunstmatige conventies.
• Zelfvoorziening. Wees zo min mogelijk afhankelijk.
• Vrijheid van meningsuiting. Spreek eerlijk, ongeacht de gevolgen.

Modern cynisme is daarentegen een wantrouwen jegens de motieven van anderen. De antieke variant was een veeleisende ethische houding, geen gemoedstoestand.