Je wordt wakker. De kamer is schemerig, je mond smaakt naar koper en ergens blaft een hond. Je weet dit allemaal zonder er moeite voor te doen. Dat weten – de gevoelde aanwezigheid van je eigen ervaring – is bewustzijn. Het is niet hetzelfde als intelligentie, geheugen of zelfs wakker zijn. Iemand kan in een droom zich bewust zijn van een tijger die hem achtervolgt, terwijl zijn lichaam stil ligt. Een slaapwandelaar kan met open ogen de trap op en af ​​lopen zonder iets te merken.

Filosofen splitsen het concept op in twee problemen. Het makkelijke probleem is hoe de hersenen informatie verwerken, opslaan en gebruiken om gedrag te sturen. Het moeilijke probleem is waarom die verwerking überhaupt een bepaalde ervaring oplevert. Je kunt elke neuronactiviteit in kaart brengen wanneer iemand een roos ruikt, maar de geur zelf – de zoetheid, de herinnering die het oproept – blijft hardnekkig privé.

Belangrijkste onderscheidende kenmerken

• Fenomenaal bewustzijn: rauwe subjectieve ervaring, zoals de pijn van een papiersnede.
• Toegang tot bewustzijn: informatie die beschikbaar is voor redeneren en spreken.
• Zelfbewustzijn: het vermogen om zichzelf als een afzonderlijke entiteit te herkennen.

Wetenschappers bestuderen bewustzijn door middel van hersenscans, anesthesie en aandoeningen zoals blindsight, waarbij patiënten reageren op visuele signalen die ze niet kunnen zien. Het vakgebied is nog steeds verdeeld tussen degenen die een neuraal antwoord verwachten en degenen die vermoeden dat de vraag zelf verkeerd geformuleerd is.