Drie dagen na aanvang van een nieuw antibioticum verschijnt er huiduitslag. Dat is een bijwerking, een schadelijke reactie op een medicijn dat in een normale dosis voor een legitiem doel is ingenomen. De definitie is belangrijk omdat ze een echt geneesmiddeleffect onderscheidt van een accidentele overdosis, een voorschrijffout of een toevallige ziekte.

Reacties komen in verschillende vormen voor. Sommige zijn voorspelbaar en dosisafhankelijk, zoals de slaperigheid die volgt op een kalmeringsmiddel. Andere zijn onvoorspelbaar en immuungerelateerd, zoals anafylaxie door penicilline. Weer andere zijn idiosyncratisch, wat betekent dat ze bij een klein aantal patiënten voorkomen om redenen die niet goed begrepen worden. De Wereldgezondheidsorganisatie verdeelt ze in zes typen, aangeduid met A tot en met F, een schema dat artsen gebruiken om de oorzaak en preventie te bepalen.

Veelvoorkomende categorieën zijn onder andere:

• Type A: versterkt, dosisafhankelijk, voorspelbaar op basis van de bekende werking van het geneesmiddel
• Type B: bizar, onvoorspelbaar, vaak gerelateerd aan het immuunsysteem
• Type C: chronisch, gerelateerd aan langdurig gebruik
• Type D: vertraagd, verschijnt jaren na blootstelling

Het melden van een vermoedelijke bijwerking aan een nationale autoriteit helpt toezichthouders trends te signaleren. De meeste reacties verdwijnen na het stoppen met het gebruik van het geneesmiddel, hoewel sommige blijvende schade kunnen veroorzaken.