De tragedie van de commons beschrijft wat er gebeurt wanneer individuen een gedeelde hulpbron overmatig gebruiken. Iedereen profiteert van meer gebruik. De kosten van uitputting worden over iedereen verdeeld. Het resultaat is een hulpbron die voor iedereen onbruikbaar is geworden. Garrett Hardin populariseerde de term in een essay uit 1968, hoewel het idee ouder is.

Het klassieke voorbeeld is een weiland dat toegankelijk is voor alle herders. Elke herder profiteert ervan om er een extra dier bij te grazen. Door het gezamenlijke grazen raakt het gras uitgeput. Uiteindelijk is het weiland vernietigd en verliest elke herder. Dezelfde logica geldt voor visbestanden, grondwater en de atmosfeer.

Elinor Ostrom betwistte de onvermijdelijkheid van de tragedie. Ze documenteerde gemeenschappen die eeuwenlang met succes gedeelde hulpbronnen beheerden door middel van duidelijke regels, toezicht en sancties. Haar werk leverde haar een Nobelprijs op. De les is dat bestuur, en niet alleen privatisering of regulering, het probleem kan oplossen.

Veelvoorkomende voorbeelden

• Overbevissing
• Grondwateruitputting
• Luchtverontreiniging
• Verkeersopstopping
• Openbaar weidegebied