Markten doen over het algemeen goed hun best om middelen te verdelen. Soms echter niet. Wanneer een markt te veel van een schadelijk goed produceert, te weinig van een nuttig goed, of bepaalde groepen helemaal niet bedient, spreken economen van marktfalen. De term is geen moreel oordeel, maar een technische beschrijving van een situatie waarin de onzichtbare hand de bal laat vallen.

In leerboeken worden vier belangrijke oorzaken van marktfalen genoemd. Externaliteiten, zoals vervuiling, leggen kosten op aan derden. Publieke goederen, zoals nationale defensie, kunnen niet efficiënt door particuliere bedrijven worden geleverd omdat meelifters niet zullen betalen. Marktmacht, zoals een monopolie, stelt één enkele verkoper in staat de productie te beperken en de prijzen te verhogen. Informatieasymmetrie, zoals een verkoper van tweedehands auto's die meer weet dan de koper, kan goede producten van de markt verdrijven.

Marktfalen is de standaard rechtvaardiging voor overheidsingrijpen. Maar ingrijpen kan ook mislukken. Regelgeving kan worden gekaapt door de sectoren die ze juist moet reguleren. Subsidies kunnen hun doel voorbijstreven. Belastingen kunnen gedrag op onbedoelde manieren verstoren. De echte vraag is niet of markten perfect zijn, maar of een specifieke overheidsmaatregel de situatie verbetert of verslechtert.

Veelvoorkomende storingen

• Externe effecten: vervuiling, verkeersopstoppingen
• Publieke goederen: defensie, vuurtorens
• Marktmacht: monopolies en kartels
• Informatieasymmetrie: verzekeringen, tweedehands auto's