Fosfor zweeft niet. In tegenstelling tot koolstof en stikstof heeft het geen gasfase. De fosforcyclus verplaatst dit element door de bodem, het water en levende organismen, maar het komt nooit in de atmosfeer terecht. Fosfor is afkomstig van gesteenten, die langzaam verweren en fosfaat in de bodem vrijgeven. Planten nemen het op via hun wortels. Dieren krijgen het binnen door planten of andere dieren te eten. Wanneer organismen sterven, brengen afbrekers fosfor terug in de bodem. Een deel ervan spoelt weg naar rivieren en oceanen, waar het zich afzet in sedimenten en in de loop van miljoenen jaren weer gesteente wordt.

De kringloop is traag. Verwering zorgt ervoor dat fosfor vrijkomt in een tempo dat de plantengroei in veel ecosystemen beperkt. Daarom is fosfor vaak de beperkende voedingsstof in zoetwatermeren. Menselijke activiteiten hebben het evenwicht verstoord. De winning van fosfaatgesteente voor kunstmest verplaatst grote hoeveelheden fosfor vanuit geologische reserves naar landbouwgronden en waterwegen. Afvoer van akkers en rioolwater voert fosfor naar meren en kustwateren, wat algenbloei veroorzaakt. Wanneer de algen afsterven, verbruikt de ontbinding zuurstof, waardoor dode zones ontstaan. Het verminderen van fosforvervuiling betekent het beheersen van het kunstmestgebruik en het verbeteren van de afvalwaterzuivering.

Belangrijkste kenmerken

• Geen atmosferische fase.
• Ontstaat door verwering van gesteente.
• Vaak is dit de beperkende voedingsstof in zoet water.
• Een teveel aan water veroorzaakt algenbloei en dode zones.

Fosfor is essentieel voor DNA, celmembranen en botten. Zonder fosfor zou leven zoals wij dat kennen niet mogelijk zijn. Een teveel ervan, op de verkeerde plaats, kan ernstige schade veroorzaken.