Xung đột giữa con người và chính bản thân là một cuộc xung đột nội tâm, trong đó nhân vật đấu tranh với những khía cạnh đối lập trong tính cách, giá trị hoặc mong muốn của chính mình. Chiến trường chính là tâm trí.

Nhân vật chính bị giằng xé giữa tham vọng và lòng trung thành, giữa nỗi sợ hãi và bổn phận, hoặc giữa hai tình yêu không tương thích, đang tham gia vào cuộc đấu tranh nội tâm giữa con người và chính mình. Xung đột có thể âm thầm nhưng mang tính quyết định; các sự kiện bên ngoài thường buộc nó phải bộc lộ ra. Sự giải quyết đến từ sự lựa chọn, sự tự chấp nhận, hoặc sự thất bại bi thảm trong việc giải quyết sự mâu thuẫn. Chiều sâu tâm lý trong tiểu thuyết phụ thuộc rất nhiều vào loại đấu tranh này.

Cuộc đấu tranh giữa con người và bản thân thường gắn liền với các xung đột bên ngoài. Vấn đề bên ngoài trở thành phép thử làm bộc lộ hoặc làm trầm trọng thêm vấn đề bên trong. Các nhà văn thể hiện cuộc đấu tranh này thông qua các điểm quyết định, độc thoại, hành vi mâu thuẫn và khoảng cách giữa vẻ bề ngoài và suy nghĩ riêng tư. Người đọc bị cuốn hút bởi vì trải nghiệm bị chia rẽ là điều phổ biến.

Khi kẻ thù chính của nhân vật chính là một khía cạnh của chính bản thân họ, thì xung đột đó là xung đột giữa con người và chính mình.