Mọi thứ đều đắt hơn. Cà phê bạn mua mỗi sáng, tiền thuê nhà, tiền vé xe buýt. Khi giá cả tăng trên toàn nền kinh tế trong một thời gian dài, đó là lạm phát. Nó làm giảm sức mua: cùng một mức lương nhưng mua được ít hàng hóa hơn so với một năm trước. Các ngân hàng trung ương đặt mục tiêu giữ lạm phát ở mức thấp và ổn định, thường khoảng 2% mỗi năm.

Lạm phát xuất phát từ hai hướng chính. Lạm phát do cầu kéo xảy ra khi chi tiêu vượt quá sản xuất: quá nhiều tiền đuổi theo quá ít hàng hóa. Lạm phát do chi phí đẩy xảy ra khi chi phí sản xuất tăng lên, chẳng hạn như giá dầu tăng đột biến hoặc tiền lương tăng, và các doanh nghiệp chuyển những chi phí đó cho người tiêu dùng. Trên thực tế, cả hai lực lượng này thường cùng tác động đồng thời.

Lạm phát nhẹ là bình thường và thậm chí còn có lợi. Nó giúp thị trường lao động vận hành trơn tru, cho phép tiền lương điều chỉnh mà không cần giảm lương danh nghĩa. Lạm phát cao thì lại gây hại. Nó trừng phạt người tiết kiệm, bóp méo đầu tư và buộc các ngân hàng trung ương phải tăng lãi suất mạnh, điều này có thể gây ra suy thoái kinh tế. Tình trạng đình trệ kinh tế những năm 1970, với lạm phát cao và tỷ lệ thất nghiệp cao, là một bài học đau đớn về việc lạm phát khó kiểm soát như thế nào một khi đã bùng phát.

Nguyên nhân và hậu quả

• Cầu kéo: chi tiêu quá mức
• Chi phí đẩy: chi phí sản xuất tăng cao
• Đã được tích hợp sẵn: kỳ vọng về lạm phát trong tương lai
• Người thắng cuộc: người đi vay, người nắm giữ tài sản
• Những người thua thiệt: người tiết kiệm, người về hưu có thu nhập cố định.