Yukarıdan aşağıya işleme, duyusal bilgileri yorumlamak için önceden var olan bilgi, beklentiler ve bağlamın kullanılmasıdır. Algılama, zihnin zaten bildiklerinin yanı sıra duyulardan gelen veriler tarafından da yönlendirilir.

El yazısıyla yazılmış metinleri okumak, kelimeler ve cümleler hakkındaki beklentilerin belirsiz şekillerin yorumlanmasını kısıtlaması nedeniyle mümkün hale gelir. Gürültülü ortamda konuşmayı dinlemek, eksik sesleri tamamlamak için dilsel bilgiye dayanır. Algısal kalıp ve bağlam etkileri, yukarıdan aşağıya etkiyi gösteren günlük yaşam örnekleridir. Bu süreç hızlı ve genellikle otomatiktir; ancak beklentiler ihlal edildiğinde yukarıdan aşağıya işlemenin katkısı fark edilir hale gelir.

Yukarıdan aşağıya ve aşağıdan yukarıya işleme birlikte çalışır. Tamamen veriye dayalı algılama yavaş ve hataya yatkın olurdu; tamamen bilgiye dayalı algılama ise dünyadan kopuk olurdu. İkisi arasındaki denge, duyusal girdinin netliği ve önceden var olan beklentilerin gücüyle değişir. Uzmanlık, bir alanda yukarıdan aşağıya yönlendirmenin verimliliğini artırır.

Bir insanın görmeyi veya duymayı beklediği şeyler, gördüğü veya duyduğu şeyleri şekillendirir.