Sokrates hiçbir şey yazmadı. Onu Platon'un diyaloglarından tanıyoruz; burada muhataplarının bilgisizliğini ortaya koyan bir sorgulayıcı olarak karşımıza çıkıyor. Sokratik yöntem işte bu uygulamadır: eleştirel düşünmeyi teşvik etmek ve altta yatan varsayımları ortaya çıkarmak için sorular sormak. Amaç tartışma kazanmak değil, araştırma yapmaktır. Sokrates hiçbir şey bilmediğini iddia etti ve soruları, başkalarının sandıklarından daha az şey bildiklerini göstermek için tasarlanmıştı. Sonuç genellikle aporia, yani bir şaşkınlık haliydi ve Sokrates bunu bilgeliğin başlangıcı olarak görüyordu.

Bu yöntem birkaç adımdan oluşur. Adalet veya cesaret gibi bir kavram hakkında bir soru sorun. Bir cevap alın. Bir tanım isteyin. Tanımı karşı örneklerle test edin. Tanımı gözden geçirin. Tekrarlayın. Bu süreç, özellikle cevapları bildiğini düşünenler için rahatsız edici olabilir. Ancak aynı zamanda özgürleştiricidir. Zihni sorgulanmamış görüşlerden arındırır. Sokratik yöntem, hukuk fakültelerinde profesörlerin öğrencilerin muhakeme yeteneklerini geliştirmek için onlara sorular sorduğu yerlerde kullanılır. Eğitimde, öğretmenlerin öğrencileri kendi fikirlerini keşfetmeye yönlendirdiği yerlerde kullanılır. Terapide, danışanların kendi varsayımlarını sorgulamaya teşvik edildiği yerlerde kullanılır. Bu bir araştırma yöntemidir, bir doktrin bütünü değildir.

Sokratik yöntemin özellikleri

• Soru sormak. Söylemek yerine sormak.
• Çürütme. Tanımların karşı örneklerle test edilmesi.
• Aporia. Anlayıştan önce gelen şaşkınlık hali.
• Alçakgönüllülük. Kendi cehaletini kabul etmek.

Sokratik yöntem, Sokratik paradoks ile aynı şey değildir. Yöntem bir uygulamadır. Paradoks ise erdemin bilgi olduğu ve kimsenin isteyerek yanlış yapmadığı iddiasıdır.