Bir araştırmacı, yeni bir ilacın kan basıncını düşürüp düşürmediğini öğrenmek istiyor. Bir gruba ilacı, diğer gruba ise plaseboyu veriyor. Her iki gruptaki kan basıncını ölçüyor. Aralarındaki tek fark ilaç. Bu bir deneydir: neden-sonuç ilişkisini belirlemek için değişkenlerin manipüle edildiği bir araştırma yöntemi.

En önemli özellik kontroldür. Katılımcıları koşullara rastgele atayarak, araştırmacı sonuçlardaki herhangi bir farkın önceden var olan farklılıklardan değil, manipülasyondan kaynaklandığından emin olabilir. Rastgele atama, gerçek bir deneyi korelasyonel bir çalışmadan ayıran şeydir. Korelasyon, iki şeyin birlikte değiştiğini gösterir. Deney ise birinin diğerine neden olduğunu gösterir.

Deneylerin sınırlamaları vardır. Pratik olmayabilirler, etik dışı olabilirler veya yapay olabilirler. İnsanları rastgele sigara içmeye atayamazsınız. Uzun vadeli etkileri laboratuvarda kolayca inceleyemezsiniz. Ve iyi tasarlanmış deneyler bile, katılımcıların hipotezi tahmin edip davranışlarını değiştirdiği talep özelliklerinden etkilenebilir. Hem katılımcının hem de deneycinin hangi tedaviyi aldığını bilmediği çift kör yöntem, bu önyargıyı azaltmanın bir yoludur. Yöntem güçlüdür, ancak sihirli değildir.