Pragmatyzm ocenia idee pod kątem ich praktycznych konsekwencji. Jeśli przekonanie się sprawdza, jest prawdziwe. Jeśli nie, jest fałszywe. To jest sedno pragmatyzmu, typowo amerykańskiej filozofii rozwiniętej przez Charlesa Sandersa Peirce'a, Williama Jamesa i Johna Deweya. Peirce wprowadził ten termin w latach 70. XIX wieku, argumentując, że znaczenie pojęcia tkwi w jego praktycznych skutkach. James spopularyzował go, odnosząc do religii, psychologii i etyki. Dewey rozwinął go w filozofię edukacji, demokracji i reform społecznych.

Pragmatyzm odrzuca ideę, że prawda jest stałą zależnością między przekonaniem a rzeczywistością. Prawda to to, co działa, co pomaga nam radzić sobie z doświadczeniem, co pozwala nam działać skutecznie. Krytycy twierdzą, że jest to relatywizm w przebraniu, który uzależnia prawdę od tego, co jest użyteczne, a nie od tego, co rzeczywiste. Obrońcy odpowiadają, że pragmatyzm nie dotyczy tego, co jest użyteczne w jakimkolwiek celu, ale tego, co jest uzasadnione badaniem. Pragmatyzm wpłynął na prawo, edukację, politykę i naukę. Jest filozofią działania, a nie kontemplacji. Nie pyta, co jest prawdą w teorii, ale jaką różnicę robi przekonanie w praktyce.

Tematy pragmatyczne

• Praktyczne konsekwencje. Znaczenie leży w efektach.
• Prawda jako działanie. Prawdziwe przekonania to te, które działają.
• Inquiry. Wiedza jest wynikiem rozwiązywania problemów.
• Pluralizm. Istnieje wiele sposobów radzenia sobie z doświadczeniem.

Pragmatyzm to nie to samo, co oportunizm. Nie chodzi o robienie tego, co działa w krótkiej perspektywie. Chodzi o długoterminowe konsekwencje przekonań i działań.