Czarostwo to rzekome wykorzystywanie mocy nadprzyrodzonych w celu wyrządzenia krzywdy lub wpływania na wydarzenia. Wiara w czary występuje w społeczeństwach na całym świecie, od wczesnonowożytnej Europy po współczesną Afrykę, Melanezję i Amerykę Łacińską. W wielu społecznościach czary tłumaczą nieszczęścia, które nie mają oczywistej przyczyny. Nagła choroba, nieudane zbiory, seria pecha: te zjawiska mogą być przypisane ukrytemu wrogowi. Oskarżenia często są wymierzone w osoby marginalizowane lub postrzegane jako zazdrosne.

Studium E.E. Evansa-Pritcharda o plemieniu Azande w Sudanie, opublikowane w 1937 roku, pozostaje klasyką. Wykazał on, że wierzenia o czary tworzyły spójny system. Azande wiedzieli, że termity mogą uszkodzić spichlerz. Pytali, dlaczego zawalił się akurat w tym momencie, zabijając tych konkretnych ludzi. Czary odpowiedziały na to pytanie. Nie zastąpiły wiedzy praktycznej. Uzupełniły ją.

Typowe wzorce

• Czary tłumaczą nieszczęścia i nagłą śmierć.
• Oskarżenia często są wymierzone w osoby marginalizowane.
• Wróżby pozwalają zidentyfikować domniemaną czarownicę.
• Następnie następuje spowiedź, zadośćuczynienie lub wydalenie.

Wierzenia w czary to nie tylko przesądy. To sposób na nadanie sensu cierpieniu i przypisanie mu odpowiedzialności.