Voorkeuren voor calorierijk voedsel, een plotselinge angst voor slangen en patronen in partnerkeuze lijken raadselachtig totdat ze worden beschouwd als oplossingen voor problemen uit onze voorouders. De evolutionaire psychologie verklaart psychologische eigenschappen als aanpassingen die gevormd zijn door natuurlijke selectie.

Het onderzoek stelt de vraag welke terugkerende adaptieve problemen de geest is ontworpen om op te lossen en welke computationele mechanismen zich hebben ontwikkeld om deze op te lossen. Onderwerpen zijn onder meer samenwerking, agressie, ouderlijke investering, taal en het detecteren van bedrog. De benadering levert toetsbare voorspellingen op over universaliteit, sekseverschillen en ontwikkelingsfasen.

Critici waarschuwen voor speculatieve, simplistische verklaringen en een onderschatting van culturele flexibiliteit. Voorstanders antwoorden dat evolutionaire hypotheses rigoureus kunnen zijn wanneer ze ontwerpkenmerken specificeren en worden getoetst aan interculturele en experimentele gegevens. Evolutionaire psychologie beweert niet dat gedrag genetisch vastligt; ze beweert dat de architectuur die leren en cultuur ondersteunt zelf een evolutionaire geschiedenis heeft.

• Verklaart dat de geest een product is van natuurlijke selectie.
• Richt zich op adaptieve problemen en geëvolueerde mechanismen.
• Genereert voorspellingen over universaliteit en variatie.
• Het vormt een aanvulling op, en geen vervanging van, culturele analyse.