Psychoneuroimmunologie onderzoekt hoe psychologische processen, het zenuwstelsel en het endocriene systeem samenwerken om de immuunfunctie en de gezondheid te beïnvloeden. Het vakgebied beschouwt lichaam en geest als één regulerend netwerk in plaats van als afzonderlijke domeinen.

Stresshormonen zoals cortisol kunnen bepaalde immuunreacties onderdrukken, waardoor de vatbaarheid voor infecties toeneemt of de wondgenezing vertraagt. Chronische psychologische stress is in verband gebracht met verhoogde ontstekingsreacties en slechtere uitkomsten bij aandoeningen variërend van verkoudheid tot hart- en vaatziekten. Omgekeerd lijken sociale steun, een optimistische instelling en bepaalde gedragsinterventies de immuunfunctie te versterken. Geconditioneerde immuunreacties – aangetoond bij dieren en in beperkte mate bij mensen – laten zien dat het immuunsysteem associaties kan leren, net zoals gedrag dat kan.

De bidirectionele mechanismen zijn complex. Cytokines die door immuuncellen worden vrijgegeven, beïnvloeden de hersenactiviteit en de stemming, en dragen bij aan de vermoeidheid en terugtrekking die met ziekte gepaard gaan. Onderzoek op dit gebied is relevant voor zowel de klinische praktijk als voor strategieën op het gebied van de volksgezondheid, waarbij naast biologische factoren ook psychologische en sociale factoren worden aangepakt.

Gezondheid draait niet alleen om ziekteverwekkers en cellen. De hersenen en het immuunsysteem communiceren voortdurend met elkaar.