Niets is de afwezigheid van bestaan. Het is geen ding, maar het ontbreken van iets. Filosofen hebben zich afgevraagd of niets een legitiem concept is. Parmenides betoogde dat niets niet bestaat, omdat denken aan niets hetzelfde is als denken aan iets. Gorgias betoogde het tegenovergestelde: niets bestaat, en zelfs als het zou bestaan, zouden we het niet kunnen kennen, en zelfs als we het zouden kunnen kennen, zouden we het niet kunnen communiceren. De paradoxen van niets hebben filosofen al millennia lang gefascineerd.

Existentialisten gaven het niets een centrale rol. Heidegger betoogde dat angst het niets, de grondslag van het zijn, onthult. Sartre onderscheidde het zijn-op-zichzelf, dat vol en solide is, van het zijn-voor-zichzelf, dat bewustzijn is en gekenmerkt wordt door niets. Bewustzijn is geen ding; het is een gemis, een ontkenning. Dat gemis maakt vrijheid mogelijk. We worden niet bepaald door wat we zijn, omdat we het altijd kunnen ontkennen en iets anders kunnen worden. Niets is niet zomaar een logische puzzel. Het is een kenmerk van het menselijk bestaan. Wij zijn de wezens die zich kunnen afvragen waarom er iets is in plaats van niets.

Vragen over niets

• Bestaat er niets? Kunnen we op een zinvolle manier zeggen dat er niets is?
• Wat is de relatie tussen niets en zijn? Is niets de afwezigheid van zijn, of de grondslag ervan?
• Wat onthult het niets? Angst, vrijheid, de grondslag van het bestaan?

Niets is niet hetzelfde als leegte. Leegte is een ruimte die gevuld zou kunnen worden. Niets is de afwezigheid van elke vorm van ruimte.