Rechtvaardigheid is de eerlijke en onpartijdige behandeling van individuen. Het is een van de oudste en meest omstreden begrippen in de politieke filosofie. Plato definieerde rechtvaardigheid als elk deel van de ziel of stad dat zijn eigen taak vervult. Aristoteles onderscheidde distributieve rechtvaardigheid, die betrekking heeft op de eerlijke verdeling van goederen, van corrigerende rechtvaardigheid, die betrekking heeft op het teruggeven van wat is weggenomen. De Romeinse juristen definieerden rechtvaardigheid als de constante wil om ieder mens te geven wat hem toekomt. Moderne debatten gaan over wat mensen toekomt en waarom.

John Rawls betoogde dat rechtvaardigheid gelijkstaat aan eerlijkheid. Principes van rechtvaardigheid zouden gekozen moeten worden vanuit een perspectief van onwetendheid, waar niemand zijn of haar plaats in de samenleving kent. Vanuit die positie zouden rationele actoren kiezen voor gelijke basisvrijheden en ongelijkheden zo inrichten dat de minst bevoordeelden er baat bij hebben. Robert Nozick was het daar niet mee eens en stelde dat rechtvaardigheid draait om rechten en overdracht, niet om patronen. Amartya Sen benadrukte de mogelijkheden, de werkelijke vrijheden die mensen hebben om te doen en te zijn wat ze waarderen. Feministische en kritische rassentheoretici hebben aangetoond hoe rechtvaardigheid vrouwen en minderheden is ontzegd. Rechtvaardigheid gaat niet alleen over verdeling. Het gaat over erkenning, participatie en macht.

Dimensies van rechtvaardigheid

• Distributief. Eerlijke toewijzing van middelen.
• Corrective. Herstellen wat is weggenomen.
• Procedureel. Eerlijke processen en besluitvorming.
• Restorative. Het herstellen van relaties en het herstellen van schade.

Rechtvaardigheid is niet hetzelfde als gelijkheid. Gelijke behandeling kan onrechtvaardig zijn als mensen verschillende behoeften hebben. De vraag is altijd: gelijk in welk opzicht?